PARTNER PORTALU partner portalu - www.frigologistics.pl

Ekspert: Do UOKiK trafiło już 8 spraw o wykorzystanie przewagi kontraktowej

Autor: Joanna Affre, adwokat 21 września 2017 12:31


Od lipca do Delegatury UOKiK w Bydgoszczy wpłynęło 8 wniosków na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Sprawy są w toku postępowania. Jednak już teraz warto przyjrzeć się założeniom nowej ustawy oraz zapoznać się z tokiem postępowania przed UOKiK wskazuje Joanna Affre, adwokat z kancelarii Affre i Wspólnicy.

Ustawa ma na celu wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolno-spożywczych jeśli:
łączna roczna wartość obrotów między stronami umowy przekracza 50 tys. zł rocznie, a
całkowity roczny obrót przedsiębiorcy podejrzanego o nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej przekracza 100 mln zł.

Jej zakresem, objęci są zarówno dostawcy, jak i nabywcy produktów rolno-spożywczych. Podczas prac nad ustawą najczęściej mówiło się o nabywcy, np. dużej sieci handlowej wykorzystującej przewagę kontraktową w stosunku do dostawcy. Ostatecznie jednak ustawa wskazuje, że również dostawca może wykorzystywać przewagę kontraktową wobec nabywcy.
Ustawa dotyczy wyłącznie rynku rolno-spożywczego z wyłączeniem dostaw bezpośrednich, czyli produkcji małych ilości surowców do konsumenta lub lokalnego zakładu detalicznego bezpośrednio zaopatrującego konsumenta (np. sprzedaży przez rolnika małej ilości płodów rolnych na targu).
Pod pojęciem produktów rolnych i spożywczych należy rozumieć trzy kategorie produktów przeznaczone do spożycia przez ludzi: przetworzone (np. konserwy, dżemy, wędliny, cukier), częściowo przetworzone (np. surowe produkty powstające w wyniku uboju i rozbioru zwierząt typu surowy rostbef wołowy, czy półtusze wieprzowe), nieprzetworzone (np. świeże warzywa, owoce, mięso),
Do produktów rolnych i spożywczych nie zalicza się m.in. pasz, tytoniu i roślin przed dokonaniem zbiorów.
PRZEWAGA KONTRAKTOWA I JEJ WYKORZYSTANIE
Wykorzystanie przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy będzie miało miejsce wtedy, gdy dostawca nie ma wystarczających i faktycznych możliwości zbycia produktów rolnych lub spożywczych innym nabywcom; występuje przy tym znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść nabywcy.
Ustawa zakazuje nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Należy jednak pamiętać, że samo posiadanie przewagi kontraktowej nie jest zakazane. Niedozwolone jest jej nieuczciwe wykorzystywanie. Przewaga kontraktowa jest wykorzystywana nieuczciwie jeżeli jest to sprzeczne z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes.
W ustawie wymienione są cztery przykładowe sytuacje uznawane za nieuczciwe. Lista nie jest zamknięta i również inne nieuczciwe praktyki rynkowe będą mogły podlegać ocenie UOKiK. Należy jednak podkreślić, że ustawa nie zakazuje świadczenia przez sieci na rzecz dostawców usług promocyjnych, marketingowych czy logistycznych.
Niedozwolone będzie natomiast nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej poprzez: pobieranie zawyżonego wynagrodzenia z tytułu świadczonych usług, wymuszanie ich zakupu na przykład poprzez wiązanie obowiązku ich zakupu ze zgodą na przyjęcie towaru do sprzedaży, pozorne świadczenie lub nierealizowanie usług.
Każdy przypadek badany przez Prezesa UOKiK będzie oceniany indywidualnie. Prezes UOKiK będzie brał pod uwagę stan faktyczny i prawny konkretnej sprawy.
INTERES PUBLICZNY
UOKiK będzie wszczynał postępowania jedynie w celu ochrony interesu publicznego. Określone zachowanie uderza w interes publiczny, jeśli oddziałuje na szerszy krąg podmiotów lub wywołuje negatywne skutki dla konkurencji i konsumentów. Badając sprawę UOKiK będzie rozważał czy i w jaki sposób zachowanie przedsiębiorcy wpłynie na konkurencję i jaki to może mieć skutek dla konsumentów, a także czy zachowanie przedsiębiorcy może wywołać niekorzystne skutki na rynku w postaci wpływu na ilość, jakość, cenę towarów lub zakres wyboru dostępny konsumentom lub innym nabywcom.
UOKiK, interweniując w interesie publicznym, będzie eliminował szkodliwe praktyki rynkowe. Działania UOKiK nie zrekompensują szkody poniesionej przez konkretnego przedsiębiorcę.
INTERES SŁABSZEJ STRONY
Ustawa nie definiuje co jest interesem słabszej strony, nakreśla jednak jakie zachowania mogą naruszać ten interes i będą uważane za nadużycie przewagi kontraktowej: nieuzasadnione rozwiązanie umowy lub zagrożeniu rozwiązaniem umowy; przyznanie wyłącznie jednej stronie uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia; uzależnianie zawarcia lub kontynuowania umowy od przyjęcia lub spełnienia przez jedną ze stron innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy; nieuzasadnione wydłużanie terminów płatności za dostarczone produkty rolne lub spożywcze.
ZNACZNA DYSPROPORCJA W POTENCJALE EKONOMICZNYM
Ustawa nie definiuje tego pojęcia za pomocą jednoznacznych kryteriów ilościowych. Każdy przypadek będzie rozpatrywany i oceniany osobno. Według UOKiK ocena znacznej dysproporcji będzie się opierać na przykład na analizie ekonomicznej obrotów, wartości aktywów, udziału w rynku, wyniku finansowego, a także powiązań kapitałowych. Wydaje się, że jedno kryterium nie będzie wystarczające do dokonania takiej oceny.
DOBRE OBYCZAJE
Dobre obyczaje to pozaprawne normy moralne i zwyczajowe. Wyznaczają one standard uczciwego zachowania przedsiębiorcy poprzez odwołanie się do wartości powszechnie respektowanych w obrocie gospodarczym. Ocena, czy dana praktyka stosowana przez przedsiębiorcę jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, będzie wymagała odniesienia się do okoliczności sprawy (konkretnego stanu faktycznego).
WYŁĄCZENIA
Ustawa nie ma zastosowania, gdy:
1) dostawca zbywa produkty rolne lub spożywcze nabywcy mającemu formę spółdzielni, której dostawca jest członkiem;
2) dostawca będący członkiem: a. grupy producentów rolnych w rozumieniu przepisów o grupach producentów rolnych i ich związkach – sprzedaje produkty rolne lub spożywcze do grupy producentów rolnych, której jest członkiem, b. wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw za organizację producentów owoców i warzyw w rozumieniu przepisów o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu – sprzedaje owoce lub warzywa członkom tej grupy, c. uznanej organizacji producentów owoców i warzyw w rozumieniu przepisów o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu – sprzedaje owoce lub warzywa członkom tej organizacji.
POSTĘPOWANIE PRZED UOKIK
Działania UOKiK będą zmierzały do wyeliminowania nieuczciwych praktyk z obrotu gospodarczego. UOKiK nie będzie się angażował w ochronę prywatnego interesu konkretnego przedsiębiorcy. Dochodzenie indywidualnych roszczeń będzie się odbywało tak jak dotychczas - przed sądem powszechnym na podstawie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Postępowanie przed UOKiK w przypadku podejrzenia nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej będzie przebiegało w sposób zbliżony do postępowań z zakresu praktyk antykonkurenyjnych. Będzie mogło się rozpocząć od złożenia pisemnego zawiadomienia przez przedsiębiorcę do UOKiK. Treścią zawiadomienia powinien być opis stosowania wobec przedsiębiorcy tego typu praktyk. Kolejnym etapem może być postępowanie wyjaśniające – UOKiK może podjąć to postępowanie przed wszczęciem postępowania właściwego. Celem postępowania wyjaśniającego jest wstępne ustalenie czy doszło do naruszenia przepisów. Postępowanie wyjaśniające powinno trwać nie dłużej niż 4 miesiące, a w przypadkach szczególnie skomplikowanych – nie dłużej niż 5 miesięcy. Kolejnym etapem jest postępowanie właściwe. Na tym etapie UOKiK postawi zarzut nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej i przeprowadzi postępowanie dowodowe. To postępowanie nie może trwać dłużej niż 5 miesięcy. Podczas jego trwania UOKiK może przeprowadzić kontrolę u przedsiębiorcy. Postępowanie właściwe zakończy się:
a. wydaniem decyzji uznającej praktykę za nieuczciwie wykorzystującą przewagę kontraktową, nakazującej jej zaniechania i nakładającej karę pieniężną; albo
b. umorzeniem postępowania i tym samym odstąpieniem od nałożenia kary; albo
c. wydaniem decyzji zobowiązującej – w tym wypadku w porozumieniu z przedsiębiorcą UOKiK zobowiązuje przedsiębiorcę do spełnienia określonych warunków, wskazując termin ich wykonania, bez nałożenia kary pieniężnej.
Przedsiębiorcy przysługuje prawo do odwołania od decyzji Prezesa UOKiK. Po wniesieniu odwołania do UOKiK, UOKiK ewentualnie przeprowadzi dodatkowe czynności w celu wyjaśnienia zarzutów. Następnie UOKiK uchyli albo zmieni decyzję albo przekaże sprawę do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wniesienia odwołania.
Należy podkreślić, że postępowanie na drodze administracyjnej nie będzie wykluczało dochodzenia roszczeń cywilnych przez przedsiębiorców na drodze sądowej tym bardziej, że, jak już wspomnieliśmy, cele tych postępowań, są odmienne. Postępowanie UOKiK w zakresie przeciwdziałania nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej będzie chronić interes publiczny, czyli interes ekonomiczny szerokiego kręgu przedsiębiorców działających na danym rynku. W ramach postępowania cywilnego poszkodowani przedsiębiorcy będą mogli dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych. Decyzja UOKiK może w tym wypadku stanowić dodatkowy, ważny argument w sprawie.
Pisemne zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową będzie trzeba zgłosić do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sprawy będą rozpatrywane przez Delegaturę UOKiK w Bydgoszczy (ul. Długa 47, 85-034 Bydgoszcz). Zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową musi zawierać: 1) wskazanie podejrzanego przedsiębiorcy (nazwa, adres albo siedziba); 2) opis stanu faktycznego będącego podstawą zawiadomienia; 3) uprawdopodobnienie naruszenia przepisów ustawy; 4) dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie (nazwa, adres). Do zawiadomienia należy dołączyć wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód naruszenia przepisów. Zawiadomienia o nieuczciwym wykorzystywaniu przewagi kontraktowej będą mogły być wysyłane na adres: przewaga@uokik.gov.pl. UOKiK apeluje o konkrety – im bardziej precyzyjne i rzeczowe zawiadomienie – tym większa szansa na działanie organu. Zawiadomienia nie będą ujawniane, aby nie narazić zgłaszających na odwet handlowy.
KARY
Kara za naruszenie zakazu nieuczciwego wykorzystania przewagi kontraktowej. Prezes Urzędu może nałożyć na dostawcę albo nabywcę karę w wysokości do 3% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary za chociażby nieumyślne naruszenie zakazu nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej.
Kara za wprowadzenie w błąd. Prezes UOKiK może również nałożyć na przedsiębiorcę karę w wysokości stanowiącej równowartość do 50 000 000 euro, jeżeli przedsiębiorca, choćby nieumyślnie nie udzieli informacji żądanych przez Prezesa Urzędu lub udzieli nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje albo też uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli
Kara za opóźniania wykonawcze. Prezes UOKiK może nałożyć karę w wysokości stanowiącej równowartość do 10 000 euro za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu decyzji lub wyroków sądowych w sprawach z zakresu praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.
Kara dla kierownika lub członka zarządu. Kara może również zostać nałożona na osobę pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy jeżeli osoba ta, umyślnie albo nieumyślnie nie wykonała decyzji, postanowień lub wyroków albo uniemożliwia lub utrudnia rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli. Wysokość takiej kary może wynieść do pięćdziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS.
Kara dla pracownika. Karę takiej samej wysokości Prezes UOKiK może nałożyć na osobę, która reprezentując przedsiębiorcę podczas kontroli udzielała organowi w toku kontroli nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji albo uniemożliwiała lub utrudniała rozpoczęcia lub przeprowadzenia kontroli lub osobę będącą pracownikiem kontrolowanego, która uniemożliwiała lub utrudniała okazanie dokumentów podczas czynności organu.
Kara dla świadka. Poza tym Prezes Urzędu może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 5000 zł na świadka za nieuzasadnioną odmowę zeznań lub nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie Prezesa Urzędu oraz na biegłego za nieuzasadnioną odmowę złożenia opinii, nieusprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii lub nieusprawiedliwione niestawiennictwo na wezwanie Prezesa Urzędu.
Prezes, ustalając wysokość nakładanej kary uwzględniał będzie okoliczności łagodzące jak i zaostrzające odpowiedzialność przedsiębiorcy.
Środki finansowe pochodzące z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa. Karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. W razie upływu terminu, kara podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podobał się artykuł? Podziel się!

WYBRANE DLA CIEBIE



BĄDŹ NA BIEŻĄCO

OGŁOSZENIA

Ilość aktualnych ofert: 11517

SZUKAJ PRZETARGÓW

Ilość aktualnych ofert: 397 662

SZUKAJ OBIEKTÓW KONFERENCYJNYCH

Wyszukiwanie zaawansowane